Enciklopedija Republike Srpske


U Akademiji nauka i umjetnosti Republike Srpske, proučavajući i sistematizujući istorijsku i aktuelnu građu od značaja za razvoj i poboljšanje ustavno-pravnog, kulturnog i ekonomskog položaja Republike Srpske, došlo se do saznanja da je ta građa vrlo oskudna, da relevantni podaci i činjenice nisu sakupljeni i sistematizovani po savremenim mjerilima, i, što je najvažnije, nisu zaštićeni od prepravljanja, pa i zloupotreba. Svjedoci smo da velike i moćne sile prekrajaju granice, mijenjaju društvena uređenja, ne poštujući međunarodne sporazume i norme. Ponekad se dešava da su nepoželjne promjene posljedica neznanja i pogrešnih predstava o malim narodima i sredinama koje se stvaraju na osnovu loših i neprovjerenih izvora (naučnih, statističkih, enciklopedijskih i sl.). 
U pokušaju da stvorimo objektivnu sliku o nama, našli smo se u znatno nepovoljnijem položaju u odnosu na druge države nastale iz bivše Jugoslavije, jer su one od bivše države naslijedile organizovane i afirmisane naučne, statističke, medijske i druge ustanove i raspolažu sa većim fondom građe i naučno verifikovanih dokumenata, sve do enciklopedijskih izdanja. Pa ipak, sve te države (Srbija, Hrvatska, Slovenija, Makedonija) prioritet su dale izradi nacionalnih enciklopedija, u čemu su daleko ispred nas, a neke su taj posao već i završile (Hrvatska). Na tome se intenzivno radi i u Federaciji BiH i nije teško pretpostaviti da će njihovi prikazi nekih činjenica i događaja sa zajedničkih prostora, u odnosu na naše viđenje i poimanje, biti znatno drugačiji, pa i oprečni. 
Iz tih razloga Akademija nauka i umjetnosti Republike Srpske je krajem 2007. godine pokrenula izradu Enciklopedije Republike Srpske, dobivši svesrdnu podršku predsjednika Republike, Narodne skupštine RS i Vlade RS. Prvi korak u pripremi ovog strateškog dokumenta bio je usvajanje Zakona o izradi Enciklopedije („Službeni glasnik Republike Srpske“, broj 38/07), a potom imenovanje Uređivačkog odbora.
Enciklopedija Republike Srpske zamišljenja je kao leksikografsko djelo opšteg tipa, koje će istraživačkim pristupom i naučnom obradom predviđenih odrednica, nastojati da prikaže suštinska pitanja u vezi sa prošlošću i sadašnjošću Republike Srpske − duhovno nasljeđe (običaji, obredi, religija, mentalitet). Obrada leksikografskog sadržaja baziraće se na pouzdanim izvorima, provjerenim činjenicama i u nauci prihvaćenim rezultatima istraživanja. Pisana argumentovano, biće nezaobilazni priručnik sistematizovanog znanja iz raznovrsnih naučnih disciplina, kulture i umjetnosti. Poslužiće širokom krugu korisnika, a, prije svega, doprinijeće širenju istine o Republici Srpskoj. 
Enciklopedija Republike Srpske razlikuje se od drugih (npr. Srpske enciklopedije koju rade Matica srpska i Zavod za udžbenike Srbije) prvenstveno po tome što se te enciklopedije rade petnaestak godina i idu „utabanim stazama“, kao i Enciklopedija hrvatskog naroda BiH, koja je rađena devet godina. Mi te „staze“ nemamo. 
Kao osnova za početni azbučnik poslužila su enciklopedijska izdanja sa područja bivše Jugoslavije (330 stranica sa 5.972 odrednice). Da bi se dobilo na vremenu, uporedo se rade i azbučnik i odrednice. U azbučnik je (avgust 2013) uneseno 11 430 odrednica iz raznih oblasti. Napisana su uputstva za pisanje odrednica za arhive, pozorišta, biblioteke, muzeje, sela, gradove, a koja služe ujedno i za pisanje odrednica za ostale ustanove. 
Uređivački odbor je imenovao 28 stručnih redakcija po naučnim oblastima i 62 lokalne redakcije, usvojio Kriterijum za azbučnik Republike Srpske i pojedinačne kriterijume za pojedine oblasti, Pravilnik o izradi Enciklopedije Republike Srpske, Kriterijume za izbor karata i fotografija za Enciklopediju Republike Srpske i Azbučnik karata i fotografija za Enciklopediju Republike Srpske.  
Centralna redakcija, zadužena za operativne poslove i usklađivanje rada stručnih redakcija, usvaja azbučnike koje dostave stručne redakcije, donose pojedinačne odluke o sklapanju ugovora za pisanje odrednica, raspravljaju o obimu urađenih odrednica, kao i o odrednicama koje autori samoinicijativno dostave, a ne nalaze se u azbučniku, usvajaju izvještaje o urađenim odrednicama i raspravljaju o drugim pitanjima koja se nameću tokom rada. 
Prvobitno je procijenjeno da bi Enciklopedija RS mogla imati oko 10.000 odrednica i da će se štampati u tri do četiri toma. Međutim, vremenom se došlo do saznanja da bi ERS mogla da sadrži oko 20 000 odrednica. Zbog velikog broja odrednica, predloženo je Uređivačkom odboru da se ERS štampa tom po tom. Prednosti sukcesivnog objavljivanja su u tome da se neki propusti, na koje se ukaže izlaskom prvog toma, mogu ispraviti u narednim tomovima.
Na osnovu trenutnog broja odrednica od slova A do D (3.597), pretpostavlja se da bi prvi tom sadržavao slova A, B i V, dok bi drugi tom obuhvatao slova G i D. Konačna odluka o tome koliko će slova obuhvatiti prvi tom biće donsena kada se završe odrednice za prva tri slova, jer je predviđeno da svaki tom obuhvata oko 800 stranica teksta. Odlučeno je da se Enciklopedija Republike Srpske piše ijekavskom varijantom srpskog jezika i ćiriličkim pismom. 
Poseban značaj za Enciklopediju Republike Srpske imaju odrednice o naseljima, jer izuzev obrade gradskih naselja, ni u jednoj ranijoj publikaciji sličnog karaktera nema odrednica o naseljenim mjestima. Za naseljena mjesta utvrđeni su obimi odrednica: mali grad − do pet stranica; srednji grad – do deset stranica; Trebinje, Istočno Sarajevo, Prijedor, Doboj i Bijeljina – do 15 stranica; Banja Luka – do 20 stranica; i naselja (sela) − u zavisnosti od broja stanovnika i prošlosti naseljenog mjesta. Planirano je da se obradi svako naselje, bilo ono naseljeno ili ne. Odrednice o naseljima sadrže geografski položaj, površinu, nazive zaseoka, osobenosti atara, nazive ravnica, uzvišenja, šuma, izvora, potoka, rijeka, jezera, kratak istorijat, podatke o stanovništvu (nacionalni sastav, trenutni broj stanovnika i broj prema ranijim popisima, porijeklo, tradiciju, običaje, porodične i seoske slave), arheološke lokalitete na području sela, stare spomenike, škole i crkve, znamenite ličnosti ukoliko postoje.

Kriterijum za azbučnik Enciklopedije Republike Srpske
Kriterijum za izbor karata i fotografija za Enciklopediju Republike Srpske 
Uputstvo za pisanje biografija 
Uputstvo za pisanje odredica o gradovima 
Uputstvo za pisanje odredica o naseljima (selima) 
Uputstvo za pisanje odrednica o matičnim bibliotekama
Uputstvo za pisanje odrednica o muzejima 
Uputstvo za pisanje odrednica o arhivima 
Uputstvo za pisanje odrednica o opštinskim bibliotekama
Uputstvo za pisanje odrednica o pozorištima



Copyright © 2017 Akademija nauka i umjetnosti Republike Srpske
Veb razvoj : BitLab